Publisert: 09.02.2011
Sist endret: 09.02.2011
Ein studie som viser effekten av konkurranse på kostnadene ved avfallshandtering i Storbritannia kan vere interessant i denne samanheng. Ved å unnlate å følgje regelverkets prosedyrar og krav om konkurranse, vil ikkje kontrakten verte tildelt den leverandøren som har det beste tilbodet i form av lågaste pris og best kvalitet. Det oppstår ein meirkostnad sett i forhold til om kontrakten vert tildelt etter ein open konkurranse. I følgje studien kan denne meirkostnaden overstige 27 prosent, til dømes ved ulovlege direkte innkjøp i ein velfungerande marknad med mange likeverdige leverandørar.
Den mest alvorlege forma for brot på lov og forskrift om offentlige anskaffelser, er ulovlege direkte innkjøp. Med ulovleg direkte innkjøp meines eit innkjøp som ikkje er kunngjord i samsvar med reglane om kunngjering i forskrift om offentlege anskaffelser. Når oppdragsgivaren på denne måten let vere å kunngjere eit innkjøp er det grunn til å frykte at oppdragsgivaren heller ikkje har gjennomført andre konkurranse-fremjande tiltak, og at kontrakten vert inngått direkte med ein førehandsbestemt leverandør.
Andre regelbrot, som bruk av snevre og mangelfullt utforma kravspesifikasjonar, indikerer òg at konkurransen i marknaden ikkje vert fullt ut utnytta. Oppdragsgivaren risikerer dermed å ikkje inngå kontrakt med tilbydaren som har det beste tilbodet ut frå pris og kvalitet. Dette gir ein meirkostnad i form av auka priser og lågare kvalitet. For å motverke slik uheldig åtferd innførte regjeringa overtredingsgebyr ved ulovlege direkteinnkjøp.
Gjennom blant anna å stille krav til prosess og kunngjering, skal regelverket bidra til at den leverandøren som kan tilby best pris og kvalitet etter ein open og rettferdig konkurranse, får kontrakten. Når innkjøparar følgjer regelverket verkar det positivt på konkurransen, som igjen fører til reduserte prisar og betre kvalitet.
Det er fleire studiar som har undersøkt kva effekt konkurranse har for prisnivået. Ein studie som viser effekten av konkurranse på kostnadene ved avfallshandtering i Storbritannia kan vere interessant i denne samanheng. Ved å unnlate å følgje regelverkets prosedyrar og krav om konkurranse, vil ikkje kontrakten verte tildelt den leverandøren som har det beste tilbodet i form av lågaste pris og best kvalitet. Det oppstår ein meirkostnad sett i forhold til om kontrakten vert tildelt etter ein open konkurranse. I følgje studien kan denne meirkostnaden overstige 27 prosent, til dømes ved ulovlege direkte innkjøp i ein velfungerande marknad med mange likeverdige leverandørar.
For offentlege verksemder er det viktig å få dei rette varene og tenestene av ønskt kvalitet til lågast mogleg pris. Dette stiller monalege krav til innkjøpsprosessen. Forbetringar i denne kan føre til produkt som er betre tilpassa dei aktuelle behova eller som medfører lågare innkjøpskostnader. Dette gir rom for å redusere utgiftene over offentlege budsjett eller få ei betre dekning av behova innanfor de same økonomiske rammene. For offentleg sektor samla, vil sjølv små prosentvise forbetringar gi vesentlege utslag i tal kroner. For visse typar varer og tenester, og i visse marknader, kan det offentlege med fordel oppnå store innsparingar ved å bruke tyngda si i marknaden. Der konkurransesituasjonen tilseier det, vil det å samle større innkjøpsvolum kunne gi både betre produktkvalitet og større prisrabattar. Det er derfor avgjerande at verksemder i offentleg sektor utarbeider gjennomtenkte innkjøpsstrategiar der forholda i dei ulike marknadene får innverknad på korleis ein innrettar innkjøpsverksemda, både innanfor den enkelte verksemda og mellom verksemder innanfor same sektor eller geografiske område.